Хонадонда ва хусусий уйда юмшатгич керакми

Юмшатгич битта вазифани ҳал қилади: калсий ва магний тузларини олиб ташлайди. У сувни темирдан тозаламайди, ҳидни йўқотмайди ва таъмни яхшиламайди. Қуйида у қаерда ўзини оқлаши, қаерда ортиқча экани ва уни рақамлар бўйича қандай танлашни кўриб чиқамиз.

Ичкарида нима содир бўлади

Корпус ичида ион алмашинувчи смола қатлами жойлашган. Ҳар бир донача ҳаракатчан натрий ионларини олиб юради. Сув қатлам орқали ўтади, калсий ва магний смолада мустаҳкамланади, натрий эса сувга ўтади. Алмашинув масса бўйича эмас, эквивалентлар бўйича боради.

Смола калсий билан тўлади ва ишлашдан тўхтайди. Шунда клапан регенерацияни ишга туширади: қатлам ош тузи эритмаси билан ювилади, натрий калсийни қайта сиқиб чиқаради, ювиш суви канализацияга кетади. Сикл такрорланади. Туз сарфи ва регенерациялар оралиғидаги сув ҳажми олдиндан ҳисобланади.

Бошқарув вақт бўйича ва ҳажм бўйича бўлади. Ҳажм бўйича ишлайдиган клапан ўтган литрларни санайди ва ишлаб чиқарилган ҳажмга қараб регенерация қилади. Таймер бўйича ишлайдиган клапан жадвал асосида регенерация қилади. Сув олиш беқарор бўлганда таймер ё қаттиқликнинг ўтиб кетишига, ё тузнинг ортиқча сарфига олиб келади.

Қаттиқлик қаерда пулга айланади

Калсий карбонат қиздирилганда эрувчанлигини йўқотади. Шунинг учун қуйқа/оҳак қатлами иссиқ жойда чўкади: ТЕН, қозон иссиқлик алмаштиргичи, бойлер деворлари, идиш ювиш машинасининг форсункалари.

Battelle институти Water Quality Research Foundation буюртмаси билан қаттиқ ва юмшатилган сувда асбобларнинг лаборатория синовларини ўтказди. Ушбу синовлар натижаларига кўра, қаттиқ сувда газ йиғувчи сув иситгичлар эксплуатация муддати давомида самарадорлигининг 48 фоизигача қисмини йўқотди, оқимли сув иситгичлар бир галлонда 26 гран қаттиқликда сув олишнинг 1,6 йилига тенг даврдан кейин қуйқа босгани сабабли ишламай қолди, душ лейкалари эса 18 ойдан камроқ вақтда сарфининг 75 фоизигача қисмини йўқотди. Бир галлонда 26 гран қаттиқлик тахминан 8,9 мг-экв/л га мос келади. Шароитлар тезлаштирилган ва лаборатория шароити эди, шунинг учун рақамларни объектга тўғридан-тўғри кўчириб бўлмайди. Аммо боғлиқлик йўналишини улар аниқ кўрсатади.

Хонадон: иситишга қараб ҳисобланг

Хонадонда юмшатгич ҳар доим ҳам керак эмас. Сувни нима иситаётганига қаранг.

• Якка тартибдаги газ қозони ёки электр бойлери бор. Юмшатгич ўзини оқлайди. Қозоннинг иссиқлик алмаштиргичида тор каналлар ва иссиқлик оқимининг юқори зичлиги бор, қуйқа/оҳак қатлами аввало шу ерда чўкади.
• Иссиқ сув марказлашган, ўз қозонингиз йўқ, идиш ювиш машинаси йўқ. Бутун хонадон учун юмшатгич ортиқча. Механик тозалаш ва мойка остида ичимлик сувини қўшимча тозалаш етарли.
• Идиш ювиш ва кир ювиш машинаси бор, лекин ўз иситиш тизими йўқ. Келишув варианти: техникага совуқ сув уланишига ихчам юмшатгич.

Хонадонда ускуна учун жой чекланган. Шкаф туридаги ихчам юмшатгич регенерация чиқиндисини оқизиш учун канализация уланишини ва розеткани талаб қилади. Бу икки бандни сотиб олишдан олдин текширадилар, кейин эмас.

Хусусий уй: ҳисоб-китоб бошқача

Уйда контур узунроқ, асбоблар кўпроқ, авария нархи эса юқорироқ. Бу ерда юмшатгич умумий киришга, механикадан кейин ўрнатилади. Танловни учта рақам белгилайди.

• Таҳлил баённомаси бўйича бошлангич сув қаттиқлиги мг-экв/л да.
• м3/соат да энг юқори сарф. У ўртача суткалик бўйича эмас, бир вақтда ишлаётган нуқталар бўйича олинади. Смола қатламидан оқим тезлиги чекланган, ундан ошганда қаттиқлик ўтиб кетади.
• Суткалик сув истеъмоли. У регенерация қанчалик тез-тез бўлишини белгилайди.

Кейин регенерациялар оралиғидаги сув ҳажми тўлдиргичнинг ишчи алмашинув сиғимини қаттиқликка бўлиш йўли билан олинади. Ишчи сиғим умумий жадваллардан эмас, танланган туз дозасида смола паспортидан олинади. Бир хил смола тузнинг турли дозасида турли сиғим ва бир куб метр учун турли туз сарфини беради.

Натрий ва қўлланиш чегаралари

Ион алмашинуви сувдаги тузларни олиб ташламайди. У уларни алмаштиради. Стехиометрия бўйича 1 мг-экв калсий 1 мг-экв натрийга алмашади, бу литрига 23 мг натрий демак. Бошлангич қаттиқлик 7 мг-экв/л бўлганда юмшатилган сувга қўшимча тахминан 160 мг/л натрий қўшилади. ЖССТ (Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти) саломатлик учун натрий бўйича меъёр белгиламайди, лекин 200 мг/л дан юқори бўлса сувнинг таъми яроқсиз бўлиб қолишини кўрсатади.

Шундан амалиёт келиб чиқади. Ошхона кранини юмшатилмаган линияда қолдирадилар ёки унга алоҳида ичимлик босқичини ўрнатадилар. Сувни тайёрлаш бўйича университет қўлланмалари ҳам натрий сабабли юмшатилган сув билан хона ўсимликлари ва майсазорни суғормасликни таъкидлайди.

Юмшатгич нима қилмайди:

• лойқалик ва муаллақ заррачаларни олиб ташламайди, бунинг учун унинг олдида механика керак
• юқори темир билан кураша олмайди, маълумотнома материаллари стандарт смола учун 10 мг/л гача бўлган йўналишни беради, ундан юқорида алоҳида темирсизлантириш стансияси керак
• қуруқ қолдиқ ва нитратларни камайтирмайди
• сувни зарарсизлантирмайди

Тошкентдаги объект учун бу нимани англатади

• Тошкентда сув қаттиқ. Амалиётимизга кўра, объектларда шаҳарнинг тахминан 85 фоизида ва республиканинг барча ҳудудларида сув қаттиқ ва сифати паст. Таркиби мақбул бўлган алоҳида туманлар учрайди, лекин лойиҳалашда бунга таяниб бўлмайди.
• Хонадонда якка тартибдаги қозон ўрнатилган бўлса, юмшатиш айнан унда энг тез ўзини оқлайди. Иссиқлик алмаштиргични тозалаш ва алмаштириш бир неча йиллик туз нархидан қимматроқ.
• Юмшатгич олдига доим механикани қўйинг. Эски шаҳар магистралларидан келадиган муаллақ заррачалар ва шлак смоланинг хизмат муддатини қисқартиради.
• Ошхона кранини алоҳида чиқаринг. Ичимлик суви юмшатгич билан эмас, қўшимча тозалаш билан тайёрланади.