Qaytar osmos yoki oqimli filtr: ular aslida nimasi bilan farq qiladi

Oqimli filtr va qaytar osmos tashqi koʻrinishidan oʻxshash: moyka ostidagi korpus, alohida kran, almashtiriladigan patronlar. Ular turli fizik prinsiplarda ishlaydi va moddalarning turli guruhlarini olib tashlaydi. Shundan qoʻllanish sohasi ham farq qiladi.

Ikki xil prinsip

Oqimli filtr mexanik ushlab qolish va sorbsiyada ishlaydi. Muallaq zarrachalar tolali yoki oʻralgan patronda qoladi. Xlor, organika va hid beruvchi aralashmalarning bir qismi faollashtirilgan koʻmir yuzasida mustahkamlanadi. Erigan tuzlar oʻtib ketadi, chunki koʻmir sorbsiyasi uchun ular qiziq emas.

Qaytar osmos yarim oʻtkazgich membranada ishlaydi. Bosim suvni zich polimer qatlam orqali siqib oʻtkazadi, erigan ionlar esa ushlanadi va konsentrat oqimi bilan drenajga ketadi. Membrana moddalarni yuzada ushlab turmaydi, u oqimni ikkiga ajratadi.

Farq tamoyilli. Oqimli filtr ifloslanishlarni oʻz ichida toʻplaydi. Membrana ularni tizimdan uzluksiz chiqarib turadi.

Koʻmir aslida nimani olib tashlaydi

Faollashtirilgan koʻmir xlor, xlororganika, begona taʼm va hidlar boʻyicha yaxshi ishlaydi. Aynan shu koʻrsatkichlarni NSF/ANSI 42 standarti qamrab oladi. Koʻmir patronlarining bir qismi qoʻshimcha ravishda salomatlikka taʼsir qiluvchi koʻrsatkichlar, jumladan qoʻrgʻoshin va sistalar boʻyicha NSF/ANSI 53 asosida sertifikatlanadi.

Koʻmir nima qilmaydi:

• umumiy qattiqlikni kamaytirmaydi
• quruq qoldiqni kamaytirmaydi
• nitratlarni olib tashlamaydi
• natriy, xloridlar va sulfatlarni olib tashlamaydi

Koʻmirning sigʻimi cheklangan. Resurs tugagandan keyin patron moddalarni ushlashni toʻxtatadi, uzoq vaqt ishlatilmay turganda esa mikroflora uchun oziq muhitga aylanadi. Resurs oylarda emas, litrlarda hisoblanadi.

Membrana aslida nimani olib tashlaydi

Membrana erigan tuzlarning konsentratsiyasini kamaytiradi. Maishiy elementlarning pasportida ishlab chiqaruvchilar tuz boʻyicha selektivlikni koʻrsatadi. Masalan, DuPont FilmTec TW30-1812-100HR elementi uchun nominal selektivlik 98 foiz va minimal selektivlik 96 foiz ekanini eʼlon qiladi. Sinov shartlari ham koʻrsatilgan: bosim 3,4 bar, eritma 250 ppm, harorat 25 daraja, permeat ajratib olish 15 foiz.

Bu shartlar muhim. Selektivlik doimiy qiymat emas, u bosimga, haroratga va suv tarkibiga bogʻliq. Suv quvuridagi bosim pasayganda permeat sifati yomonlashadi.

Membrana qattiqlikni, quruq qoldiqni, nitratlarni, xloridlar va sulfatlarni kamaytiradi. Nitratlar uchun bu mavjud yagona maishiy usul. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) nitratlar boʻyicha tavsiya etilgan qiymatni 50 mg/l, nitritlar boʻyicha 3 mg/l qilib belgilaydi, asosiy xavf sunʼiy oziqlantirishdagi bolalarda methemoglobinemiya bilan bogʻliq. Koʻmir patroni nitratlar boʻyicha ishlamaydi.

Drenaj, bosim, harorat

Qaytar osmos oqimli filtr talab qilmaydigan ekspluatatsiya shartlarini talab qiladi.

• Suvning bir qismi drenajga ketadi. Sinovning pasport shartlaridagidek permeat ajratib olish 15 foiz boʻlganda, bir litr tozalangan suvga taxminan besh-olti litr tashlama toʻgʻri keladi. Bosimni oshiruvchi nasosli tizimlar yuqoriroq ajratib olish bilan ishlaydi.
• Bosim kerak. Maishiy membranalar bir necha bardan boshlab ishlashga moʻljallangan. Stoyakdagi bosim past boʻlsa, bosimni oshiruvchi nasos oʻrnatiladi.
• Harorat cheklangan. Koʻrsatilgan element uchun uzluksiz ishlashda taʼminot suvining maksimal harorati 45 daraja. Issiq liniyaga ulash membranani ishdan chiqaradi.
• Oldindan tozalash kerak. DuPont membranaga kirishdan oldin qoldiq erkin xlorni olib tashlashni talab qiladi va SDI indeksini cheklaydi. Erkin xlor poliamid qatlamni buzadi.

Shuning uchun qaytar osmos tizimida koʻmir patroni baribir mavjud. U membrana oldida turadi va uni himoya qiladi.

Xizmat koʻrsatish va resurs

Oqimli filtrda barcha patronlar resurs boʻyicha almashtiriladi. Xizmat koʻrsatish oddiy, lekin tez-tez.

Qaytar osmosda sxema ikki darajali. Oldingi filtrlar resurs boʻyicha almashtiriladi, membrana esa sifat pasayganda almashtiriladi. Nazorat TDS-metr yordamida olib boriladi: kirishdagi va chiqishdagi koʻrsatkichlar solishtiriladi. Chiqishdagi koʻrsatkichlarning oshishi membrananing eskirganini yoki quyqa bosganini bildiradi.

Qattiq suv membrananing xizmat muddatini qisqartiradi. Kalsiy karbonat uning yuzasiga choʻkadi va ish unumini pasaytiradi. Muhim tafsilot: pasport sinovlarida DuPont yumshatilgan vodoprovod suvidan foydalanadi. Qattiq suvda membrana sezilarli darajada kamroq xizmat qiladi.

Vazifaga qarab qanday tanlash kerak

• Suv yumshoq, masala faqat xlor, taʼm va hidda. 42-standart boʻyicha koʻmir bosqichli oqimli filtr yetarli.
• Suv qattiq, quruq qoldiq 700-1000 mg/l dan yuqori, nitratlar bor. 58-standart boʻyicha qaytar osmos kerak.
• Eski quvurdan kelayotgan mexanik aralashmalar bor. Mexanika bosqichi ikkala variantda ham kerak, alohida va boshqa hamma narsadan oldin.
• Stoyakdagi bosim 3 bardan past. Nasosli tizimni rejalashtiring yoki membranadan voz keching.
• Moyka ostida kanalizatsiyaga chiqish yoʻq. Qaytar osmosni qoʻyadigan joy yoʻq, drenaj majburiy.

Toshkentdagi obyekt uchun bu nimani anglatadi

• Shaharda suv qattiq. Amaliyotimizga koʻra, obyektlarda Toshkentning taxminan 85 foizida va respublikaning barcha boshqa hududlarida suv qattiq va sifati past. Ichimlik nuqtasi uchun bu odatda faqat koʻmir emas, qaytar osmosni bildiradi.
• Manbada suv tarkibi maqbul boʻlgan tumanlarda eski magistrallar hal qiladi. Temir va muallaq zarrachalar bilan ikkilamchi ifloslanish mexanika bosqichini har holda majburiy qiladi.
• Membranani sotib olishdan oldin stoyakdagi bosimni oʻlchang va kanalizatsiyaga chiqish borligini tekshiring. Montajni koʻpincha shu ikki band buzadi.
• TDS-metr saqlang va koʻrsatkichlarni har chorakda yozib boring. Membrana ishlayaptimi yoki yoʻqmi, buni tushunishning yagona oddiy usuli shu.